Zabytkowy budynek browaru z 1871

Historia zapisana w smaku miasta

Historia czarnkowskiego browarnictwa sięga znacznie dalej niż zachowane do dziś zabudowania browaru. Najstarsze wzmianki o warzeniu piwa w Czarnkowie pochodzą już z XVI wieku. Początki przemysłowej produkcji wiążą się jednak przede wszystkim z XIX stuleciem i postacią Wacława Swinarskiego, właściciela majątku Dębe.

To opowieść nie tylko o piwie, ale również o przedsiębiorczości, rodzinnych losach i przemianach, które przez kolejne dziesięciolecia kształtowały Czarnków.

Od powstańca do przedsiębiorcy

Wacław Swinarski jako młody człowiek wziął udział w powstaniu styczniowym w 1863 roku i został podczas walk ranny. Po powrocie do domu spotkał się z szykanami ze strony administracji pruskiej.

Chcąc uniknąć poboru do armii pruskiej, zgłosił się do regimentu kirasjerów gwardii cesarza Austrii. Służba wojskowa wiązała się jednak ze znacznymi kosztami i stanowiła duże obciążenie dla uszczuplonego majątku Swinarskich.

Po powrocie Wacław Swinarski zaczął szukać sposobu na poprawę swojej sytuacji materialnej. Jednym z jego pomysłów było uruchomienie browaru pod nazwą „Piwowarnia Dominialna w Czarnkowie”.

Do pracy zatrudnił czeskich piwowarów, których – jak można przypuszczać – poznał podczas swojej służby wojskowej. W ten sposób rozpoczęła się historia nowoczesnego browarnictwa w Czarnkowie.

Czarnkowskie piwo zdobywa pierwsze wyróżnienia

Produkowane w Czarnkowie piwo szybko zaczęło pojawiać się na wystawach i w prasie. W 1870 roku otrzymało wyróżnienie podczas wystawy rolniczej w Kościanie i było szeroko reklamowane.

„Piwowarnia Dominialna” nie osiągnęła jednak trwałego sukcesu rynkowego. O jej działalności po raz ostatni wspomniano w 1874 roku przy okazji wystawy rolniczej w Bydgoszczy.

Dwa lata później browar prowadził już Johann Rudolph Koeppe, przedsiębiorca z Łobżenicy, aktywnie działający w regionie.

Browar Zamkowy

W latach 80. i 90. XIX wieku Johann Rudolph Koeppe rozbudował zakład. Browar otrzymał wówczas nazwę „Schloss Brauerei” – Browar Zamkowy.

Nazwa nie była przypadkowa. Browar funkcjonował w miejscu związanym wcześniej z dawnym zamkiem Czarnkowskich, dzięki czemu historia zakładu została mocno wpisana w dzieje miasta i jego dawnych właścicieli.

Rodzina Koeppe pozostawała właścicielem browaru aż do 1945 roku. Przez kolejne dziesięciolecia zakład stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów gospodarczej historii Czarnkowa.

Browar po II wojnie światowej

Po zakończeniu II wojny światowej browar został znacjonalizowany i włączony w struktury Wielkopolskich Zakładów Piwowarskich w Poznaniu.

Kolejna istotna zmiana nastąpiła w 1989 roku, kiedy browar stał się własnością PGR Brzeźno. Po upadku przedsiębiorstwa zakład przeszedł na własność Skarbu Państwa.

W 2010 roku browar został sprywatyzowany.

Produkcja piwa w Czarnkowie trwała jeszcze przez kolejne lata. Ostatecznie ustała w 2022 roku, zamykając kolejny rozdział ponadstuletniej historii przemysłowego browarnictwa w mieście.

Miejsce, które opowiada o przedsiębiorczości Czarnkowa

Historia browaru dobrze pokazuje jedną z warstw tożsamości miasta. Czarnków rozwijał się nie tylko dzięki swojemu położeniu, rzece i handlowym szlakom, lecz także dzięki ludziom, którzy podejmowali ryzyko, tworzyli zakłady i wykorzystywali lokalny potencjał.

Od Wacława Swinarskiego, przez rodzinę Koeppe, po kolejne powojenne przemiany – dzieje browaru są częścią historii przedsiębiorczego Czarnkowa.

Dziś zabudowania dawnego browaru pozostają jednym z najbardziej charakterystycznych śladów przemysłowej przeszłości miasta i przypominają o tradycji, która przez wiele pokoleń była ważną częścią jego codzienności.