Historia Czarnkowa nie znajduje się wyłącznie w książkach i archiwach. Można ją zobaczyć, dotknąć i odkrywać krok po kroku w Muzeum Ziemi Czarnkowskiej.
Placówka mieści się w odrestaurowanym budynku dawnej pruskiej szkoły z końca XIX wieku. Muzeum zostało otwarte w czerwcu 1998 roku i od tego czasu gromadzi pamiątki związane z historią miasta oraz całej ziemi czarnkowskiej.
Zbiory podzielono na trzy działy. Dział archeologiczny dokumentuje najdawniejsze dzieje regionu i stale powiększa się dzięki prowadzonym badaniom wykopaliskowym. Dział etnograficzny prezentuje kulturę ludową powiatu czarnkowskiego. Można w nim zobaczyć dawne sprzęty gospodarskie, narzędzia rolnicze, wyposażenie warsztatów rzemieślniczych oraz przedmioty codziennego użytku. Dział historyczny gromadzi archiwalia, fotografie, dokumenty i pamiątki związane z dziejami Czarnkowa oraz jego mieszkańców.
Ze względu na ograniczoną przestrzeń ekspozycyjną muzeum nie prezentuje jednocześnie wszystkich zgromadzonych zbiorów. Stałą ekspozycję tworzy wystawa „Z dziejów Czarnkowa”, która pozwala poznać najważniejsze wydarzenia i postacie związane z historią miasta. Druga sala przeznaczona jest na wystawy czasowe przygotowywane we współpracy z muzeami, instytucjami kultury, prywatnymi kolekcjonerami oraz ze zbiorów własnych placówki.
Muzeum jest również miejscem spotkań i działalności edukacyjnej. Organizowane są tutaj wernisaże, spotkania autorskie, warsztaty, lekcje muzealne, prelekcje i konkursy. Pracownicy muzeum prowadzą także wycieczki po opracowanych trasach historycznych, które pozwalają odkrywać Czarnków poza murami placówki.
W budynku swoją siedzibę ma również Towarzystwo Pamięci Powstania Wielkopolskiego, które od lat pielęgnuje pamięć o wydarzeniach i bohaterach związanych z walką o niepodległość regionu.
Muzeum Ziemi Czarnkowskiej to dobre miejsce, by rozpocząć poznawanie historii miasta. Zgromadzone tutaj eksponaty pokazują, jak przez wieki zmieniał się Czarnków, jego mieszkańcy i otaczający ich świat.