Morena Czarnkowska i Szwajcaria Czarnkowska

Pierwszy raz widząc panoramę Czarnkowa z Góry Krzyżowej trudno uwierzyć, że wciąż jesteśmy w Wielkopolsce. Zamiast krajobrazu kojarzonego z równinami, przed oczami pojawiają się strome zbocza, głębokie obniżenia terenu i pasma wzgórz wyrastających nad doliną Noteci. To właśnie one sprawiły, że okolice miasta od lat nazywane są Szwajcarią Czarnkowską.

Ten niezwykły krajobraz powstał tysiące lat temu, gdy ustępujący lądolód pozostawił po sobie ciąg wzgórz morenowych. Dziś tworzą one jeden z najbardziej charakterystycznych elementów okolic Czarnkowa. Różnice wysokości pomiędzy szczytami wzgórz a dnem doliny Noteci sięgają kilkudziesięciu metrów, co jak na warunki Wielkopolski jest zjawiskiem wyjątkowym.

Morena Czarnkowska rozciąga się na zachód i południe od miasta. Jej stoki porastają lasy, a pomiędzy wzgórzami ukryte są śródleśne drogi i punkty widokowe. W wielu miejscach wystarczy kilka minut spaceru, by znaleźć się na krawędzi zbocza, z którego rozciąga się widok na szeroką dolinę Noteci, nadrzeczne łąki i położone u podnóża miejscowości.

To właśnie kontrast pomiędzy wysokimi wzgórzami a niemal płaską doliną rzeki nadaje temu miejscu wyjątkowy charakter. W jednym kierunku widać falujące pagórki i lasy, w drugim otwartą przestrzeń Nadnoteckich Łęgów. Taki krajobraz trudno znaleźć gdziekolwiek indziej w regionie.

Szwajcaria Czarnkowska najlepiej odkrywa się pieszo lub na rowerze. Liczne leśne drogi i szlaki prowadzą przez morenowe wzgórza w kierunku Goraja, Ciszkowa i okolicznych punktów widokowych. Wędrówka nie wymaga wysokogórskiego doświadczenia, ale pozwala poczuć, jak bardzo zróżnicowany potrafi być krajobraz północnej Wielkopolski.

Jesienią wzgórza przyciągają kolorami bukowych lasów. Wiosną zachwycają świeżą zielenią, a zimą odsłaniają szerokie panoramy doliny. Każda pora roku pokazuje ten krajobraz w nieco inny sposób.

Morena Czarnkowska jest jednym z powodów, dla których Czarnków określamy mianem miasta „Naturalnie złożonego”. To właśnie tutaj najlepiej widać wyjątkową budowę krajobrazu, który tworzą trzy wyraźne poziomy. Najwyżej położone są morenowe wzgórza pozostawione przez lądolód. Niżej znajduje się morena denna, na której rozwinęło się historyczne centrum miasta. Najniższy poziom tworzy szeroka dolina Noteci z rozległymi łąkami i terenami podmokłymi. Ta naturalna różnorodność sprawia, że Czarnków odkrywa się z wielu perspektyw. Wystarczy przejść kilkaset metrów, by zobaczyć, jak zmienia się krajobraz i zrozumieć, dlaczego właśnie pojęcie złożoności stało się jednym z fundamentów tożsamości miasta.